Giao diện
Hoạt động Hoá học
Trong các bài đọc môn Hoá học, thầy cô có thể chèn những phần tương tác: cân bằng phương trình, viết cấu hình electron, làm việc trên bảng tuần hoàn, dựng công thức Lewis, xoay mô hình phân tử 3D, làm thí nghiệm. Mỗi phần là một nhiệm vụ. Em làm ngay trong trang, bấm Kiểm tra và máy cho biết em sai ở đâu.
Điều chung cho mọi phần
- Kiểm tra: mỗi lần bấm là một lượt. Dòng nhỏ cạnh nút cho biết em đã dùng bao nhiêu lượt, ví dụ "Lượt 1/3". Không có giới hạn thì trang ghi "Đã kiểm tra 2 lần".
- Gõ thiếu không mất lượt: ô còn trống, chưa chọn đủ, chưa đặt hết... thì trang nhắc kèm câu "Lần này không tính lượt."
- Phản hồi nói sai ở đâu, không nói đáp án: ví dụ "Số nguyên tử O ở hai vế chưa bằng nhau: vế trái 10, vế phải 8." Đọc kỹ rồi sửa đúng chỗ đó.
- Gợi ý có thể bị trừ điểm: nút gợi ý ghi rõ mức trừ, ví dụ "Xem gợi ý (1/3), trừ 10% điểm". Gợi ý mở lần lượt từng nấc. Hãy tự nghĩ trước khi mở.
- Hết lượt thì em được xem đáp án: phần chỉ có một nhiệm vụ hiện đáp án ngay; phần chia nhiều bước hiện nút Xem đáp án bước N hoặc Xem đáp án phần N để em xem rồi làm tiếp bước sau. Bước đã xem đáp án được 0 điểm.
- Lời giải của thầy cô hiện khi em làm xong.
Phần bắt buộc
Phần có nhãn Bắt buộc làm đúng phải làm xong thì em mới hoàn thành được bài đọc. Bấm hoàn thành khi còn phần chưa làm, trang liệt kê "Còn N phần cần làm trước khi hoàn thành bài" kèm link tới từng phần. Nếu em đã dùng hết lượt mà vẫn chưa đúng, phần đó thôi chặn bài, em vẫn hoàn thành được.
Cân bằng phương trình
Điền hệ số
- Gõ hệ số vào ô trước mỗi chất. Ô để trống được tính là 1.
- Xem bảng Đếm nguyên tử theo hệ số đang điền (nếu có): bảng đếm số nguyên tử mỗi nguyên tố ở Vế trái và Vế phải ngay khi em gõ. Phương trình ion có thêm hàng Điện tích.
- Bấm Kiểm tra.
Máy chấm theo bảo toàn nguyên tố và điện tích, nên bộ hệ số nào đúng cũng được. Nếu đề yêu cầu tối giản mà các hệ số còn cùng chia hết cho một số, trang báo "Đúng tỉ lệ nhưng chưa tối giản". Làm đúng, trang ghi "Chính xác. Phương trình đã cân bằng." Hết lượt, trang ghi Đáp án: kèm bộ hệ số đúng.
Thăng bằng electron (4 bước)
Em lập phương trình oxi hoá - khử theo đúng 4 bước của sách. Bước sau mở khi bước trước làm đúng hoặc đã xem đáp án.
- Bước 1. Số oxi hoá, chất khử và chất oxi hoá: chọn số oxi hoá trong các ô phía trên chất (chọn từ danh sách -4 đến +8), rồi đánh dấu Chất khử và Chất oxi hoá. Ô ghi sai có viền đỏ.
- Bước 2. Quá trình oxi hoá và quá trình khử: mỗi quá trình chọn loại (Quá trình oxi hoá hoặc Quá trình khử), điền hệ số, kí hiệu, số oxi hoá, rồi số electron và vế của electron. Bấm Thêm chất hoặc Thêm quá trình khi cần. Dòng dưới cùng hiện đúng như em viết vào vở.
- Bước 3. Thăng bằng electron: điền hệ số nhân cho mỗi quá trình để tổng electron nhường bằng tổng electron nhận.
- Bước 4. Hệ số của phương trình: điền hệ số như cách điền hệ số ở trên.
Mỗi bước có nút Kiểm tra bước N và số lượt riêng. Đi hết 4 bước, trang ghi "Em đã tự lập được phương trình." hoặc cho biết em tự làm đúng mấy bước.
Cấu hình electron theo ô orbital
Đề cho một nguyên tử hoặc một ion. Bài có tới ba phần:
- Viết cấu hình electron: mỗi hàng chọn một phân lớp và ghi số electron, từ trên xuống. Bấm Thêm phân lớp để thêm hàng. Muốn viết gọn, chọn Kí hiệu khí hiếm (ví dụ [Ne]). Dòng "Em đang viết:" cho em xem trước cấu hình.
- Biểu diễn theo ô orbital: chạm vào ô để đặt mũi tên. Lần một: mũi tên lên, lần hai: thêm mũi tên xuống, lần ba: xoá. Trên máy tính có thể kéo mũi tên mẫu vào ô. Bàn phím: Tab tới ô, Space hoặc Enter để đổi, U đặt mũi tên lên, D đặt mũi tên xuống, Delete để xoá.
- Câu hỏi rút ra từ cấu hình: số electron lớp ngoài cùng, số electron độc thân, số lớp electron, nguyên tố s, p hay d, kim loại, phi kim hay khí hiếm.
Mỗi phần có nút Kiểm tra phần N. Phản hồi gọi đúng tên lỗi, ví dụ "vi phạm nguyên lí Pauli", "vi phạm quy tắc Hund", hay "4s có năng lượng thấp hơn 3d".
Bảng tuần hoàn
Tra cứu
Bảng tuần hoàn tương tác không chấm điểm, em cứ khám phá thoải mái:
- Chạm vào một ô để mở Thông tin nguyên tố: tên, số hiệu, nguyên tử khối, cấu hình electron, vị trí, phân loại, bán kính nguyên tử, độ âm điện, năng lượng ion hoá thứ nhất.
- Tô màu: tô theo khối s, p, d, f, theo kim loại, phi kim, khí hiếm, hoặc theo một tính chất để nhận ra quy luật biến đổi. Ô xám là "chưa có số liệu".
- Mũi tên xu hướng: chỉ chiều tăng theo chu kì và theo nhóm A.
- Làm nổi bật một chu kì, một nhóm hoặc một khối.
- So sánh: bật so sánh rồi chạm 2 đến 4 ô để xem các nguyên tố cạnh nhau.
- Phóng to, Thu nhỏ, Xem cỡ lớn một chu kì hoặc một nhóm.
- Bàn phím: phím mũi tên để đi giữa các ô, Enter để mở thông tin, Esc để đóng.
Ngoài bài học, thanh bên trái có mục Bảng tuần hoàn để em tra cứu bất cứ lúc nào. Trong bài cũng có link Mở bảng tuần hoàn đầy đủ.
Nhiệm vụ trên bảng tuần hoàn
Đọc đề ở đầu phần, rồi làm theo dạng nhiệm vụ:
| Dạng | Em làm |
|---|---|
| Chọn nguyên tố | Chạm ô để chọn (chạm lại để bỏ). |
| Xác định vị trí | Chỉ vào một ô trên bảng trống. |
| Sắp xếp | Kéo thả, hoặc dùng nút lên, xuống để sắp thứ tự từ trên xuống dưới. |
| Đặt nguyên tố vào bảng | Chạm một kí hiệu trong khay rồi chạm vào ô của nó. Chạm ô đã đặt để gỡ ra. |
| Phân loại | Chọn một loại rồi chạm các ô trong vùng được đánh dấu. Chạm lại để xoá. |
Phản hồi nhắc quy luật thay vì đáp án, ví dụ "Đúng nhóm nhưng sai chu kì: nguyên tử có 3 lớp electron." Hết lượt, trang ghi "Đã hết lượt." và hiện Đáp án.
Công thức Lewis
Em dựng công thức của một phân tử hoặc ion trên vùng vẽ, sau đó có thể có thêm phần câu hỏi rút ra.
Thao tác chạm
- Nối liên kết: chạm một nguyên tử, rồi chạm nguyên tử khác.
- Đổi bậc liên kết: chạm vào liên kết, mỗi lần chạm đổi đơn, đôi, ba, rồi xoá.
- Đặt electron: chạm một nguyên tử để chọn, rồi dùng các nút bên dưới vùng vẽ: Thêm cặp electron, Bớt cặp electron, Thêm electron độc thân, Bớt electron độc thân.
- Liên kết cho - nhận: chọn liên kết, rồi chọn nguyên tử nào cho, nguyên tử nào nhận.
- Bài tự đặt nguyên tử: chạm một nguyên tử trong Khay nguyên tử rồi chạm vùng vẽ (hoặc kéo vào). Đưa về khay để bỏ nguyên tử đã đặt.
- Hoàn tác, Làm lại từ đầu, Phóng to, Thu nhỏ ở thanh công cụ.
Kéo nguyên tử để xếp lại cho dễ nhìn. Vuốt ở chỗ trống của vùng vẽ thì trang vẫn cuộn bình thường.
Bàn phím
| Phím | Tác dụng |
|---|---|
| Tab | Đi qua các nguyên tử |
| Enter hoặc Space | Chọn nguyên tử |
| B | Nối nguyên tử đang đứng với nguyên tử đã đánh dấu B trước đó |
| P / Shift+P | Thêm / bớt một cặp electron |
| 1, 2, 3 | Đổi bậc của liên kết đang chọn |
| Delete | Xoá liên kết đang chọn |
| Phím mũi tên | Dịch nguyên tử |
Nếu có bộ đếm electron, trang ghi "Electron hoá trị đã dùng / cần có" và số electron quanh từng nguyên tử. Phản hồi chỉ đúng nguyên tử còn sai, ví dụ "Mỗi nguyên tử N mới có 6 electron, chưa đạt octet."
Mô hình phân tử 3D
Xem mô hình
- Xoay: kéo chuột hoặc vuốt một ngón trên mô hình. Phóng to: cuộn chuột hoặc chụm hai ngón.
- Các nút: Về góc nhìn ban đầu, Tự xoay, Nhãn nguyên tử, Liên kết hydrogen.
- Kiểu hiển thị: Que và cầu, Cầu đặc, Chỉ que.
- Chạm một nguyên tử hoặc liên kết để xem tên. Với tinh thể NaCl, chạm một ion thì các ion trái dấu gần nhất được làm nổi bật.
- Chú giải màu luôn hiện bên dưới (H trắng, C xám đen, O đỏ, N xanh dương...).
- Bàn phím: phím mũi tên để xoay, phím + và - để phóng to, thu nhỏ, Tab để lần lượt qua các nguyên tử, Enter để chọn.
Câu hỏi chạm vào: bấm Chọn trên mô hình, rồi chạm phần tử cần chọn trên mô hình.
Lắp ráp ảo
Kéo hoặc chạm nguyên tử trong Khay nguyên tử để đặt vào vùng lắp, chạm hai nguyên tử để nối, chạm liên kết để đổi đơn, đôi, ba, xoá. Khay ghi mỗi nguyên tố "cần n liên kết". Khung bên cạnh dựng mô hình 3D của thứ em đang lắp để em xoay xem hình dạng. Khay có thể có nguyên tử thừa để thử em.
Lắp tinh thể NaCl: chạm vào mỗi vị trí để đổi giữa trống, Na+, Cl-. Hai ion cạnh nhau phải trái dấu.
Máy thấy thiết bị không hiển thị được 3D thì hiện ảnh tĩnh của mô hình, em vẫn trả lời được câu hỏi.
Thí nghiệm
Phần Thí nghiệm: Dự đoán - Quan sát - Giải thích có 5 bước. Thanh tiến độ ở đầu cho biết em đang ở bước nào; bước sau mở khi bước trước xong.
- Chuẩn bị: đọc mục đích, dụng cụ, hoá chất, cách tiến hành và Lưu ý an toàn. Có thể có câu hỏi an toàn hoặc bài sắp xếp các bước tiến hành (kéo thả, hoặc dùng nút Lên / Xuống). Không có thì bấm Đã đọc xong, sang bước dự đoán.
- Dự đoán: với mỗi ống, chọn hoặc viết hiện tượng em nghĩ sẽ xảy ra, kèm lí do. Bấm Nộp dự đoán.
- Quan sát: video, ảnh hoặc mô phỏng mở ra. Ghi hiện tượng thật của từng ống, bấm Kiểm tra hiện tượng. Ống ghi sai có nút Xem lại đoạn của + tên ống để xem lại đúng đoạn video đó.
- Đối chiếu và giải thích: dự đoán của em (Bạn dự đoán) đặt cạnh Thực tế; ống khác dự đoán được đánh dấu. Trả lời từng câu, bấm Nộp câu trả lời.
- Kết luận: viết hoặc chọn kết luận. Nộp xong em thấy Kết luận chuẩn.
Dự đoán sai không bị trừ điểm
Trang ghi rõ "Dự đoán sai không bị trừ điểm. Hãy ghi điều bạn thật sự nghĩ." Dự đoán khoá ngay khi nộp và không sửa được nữa, vì giá trị của thí nghiệm nằm ở chỗ so điều em nghĩ với điều thật sự xảy ra.
- Với mỗi ống em dự đoán khác thực tế, bước 4 có thêm câu: "Dự đoán của bạn khác kết quả ở điểm nào? Điều gì khiến bạn dự đoán như vậy?" Câu này không tính điểm, chỉ cần viết thật lòng.
- Câu giải thích bằng lời cần ít nhất 10 kí tự. Thầy cô chấm câu này; trong lúc chờ, trang ghi "Đang chờ mentor chấm." (mentor ở đây là thầy cô). Có thể có AI nhận xét hiện sau vài giây; đó là lời góp ý, không phải điểm.
- Thí nghiệm có hoá chất nguy hiểm hiện khung cảnh báo đỏ. Đừng tự làm thí nghiệm ở nhà nếu trang không ghi rõ "Có thể làm ở nhà khi: ..." kèm điều kiện.
Làm xong, trang ghi "Bạn đã làm xong thí nghiệm. Điểm hiện tại: N%." Nếu còn câu chờ chấm, bài vẫn được tính là xong; điểm sẽ cập nhật sau.
Câu hỏi thường gặp
Phần tương tác chỉ hiện đề, không có ô nào để làm? Trường chưa bật lưu câu trả lời cho các phần tương tác. Báo thầy cô.
Em gõ hệ số mà bị báo lỗi nhưng không mất lượt? Ô hệ số phải là số nguyên dương (hoặc để trống, nghĩa là 1). Gõ chữ hay số âm thì trang nhắc và không tính lượt.
Viết điện tích thế nào? Ở khối cân bằng phương trình em không phải viết công thức, chỉ điền hệ số. Ở khối cấu hình electron, đề đã ghi sẵn ion.
Em lỡ xem đáp án một bước, còn làm tiếp được không? Được. Bước đó 0 điểm, các bước sau vẫn tính điểm bình thường.
Mô hình 3D không xoay được trên điện thoại? Đặt ngón tay lên chính mô hình rồi vuốt. Vuốt ở lề ngoài khung thì trang cuộn. Nếu chỉ thấy ảnh tĩnh, thiết bị của em không hiển thị được 3D; em vẫn làm được bài.
Trang báo "Câu hỏi này vừa được giảng viên cập nhật. Bạn có thể làm lại."? Thầy cô vừa sửa đề. Bài cũ không còn tính, em làm lại phần đó.